Dönel kavşak kuralları: giriş, geçiş hakkı ve çıkış

Dönel kavşağı gösteren levhalar

Dönel kavşağa yaklaştığınızı levhalardan anlarsınız. T-24 Dönel kavşak yaklaşımı, kırmızı kenarlı üçgen bir tehlike uyarı levhasıdır. KGM El Kitabı'na göre özellikle görüşün sınırlı olduğu ya da kavşağın başka bir nedenle tehlike oluşturduğu yaklaşımlarda kullanılır; kavşaktan önce bir kavşak öncesi yön levhası konmuşsa ayrıca T-24'e gerek görülmez. Bu yüzden her dönel kavşağın önünde T-24 görmeyebilirsiniz.

Girişte ise mavi yuvarlak TT-37 Ada etrafında dönünüz levhası bulunur. Bu levha dönel kavşakta izlenecek seyir yönünü gösterir ve el kitabına göre her girişe konmalıdır. El kitabı, kavşağa girenlerin içeridekilere yol vermesi genel bir kural olduğu için TT-37'nin ya TT-1 YOL VER ya da TT-2 DUR levhasıyla birlikte kullanılacağını söyler. Girişler iki şeritliyse bu iki levha yolun solunda, ada üzerinde de tekrarlanır; ek vurgu gereken yerlerde TT-35a Sağa mecburi yön levhası da kullanılabilir. Yoldaki çizgiler de aynı şeyi söyler: KGM İşaretleme Standartları'ndaki dönel kavşak örneğinde her girişte kesik çizgili bir yol ver çizgisi ve ondan önce yola çizilmiş üçgen yol ver sembolü bulunur; kavşağa yaklaşımda orta çizgi de devamlıdır.

Ortasında ada olan her kavşak dönel kavşak değildir. El kitabı, hızı düşürmeyi gerektirmeyen adalı kavşakların dönel kavşak olarak işaretlenmemesini, bunlarda ana yol-tali yol düzeninin kullanılmasını ister. Işıklı hâle getirilmiş dönel kavşaklar da kavşak öncesi yön levhalarında dönel kavşak olarak değil, dörtlü veya T kavşak olarak gösterilir. Bu nedenle kavşağın biçimine değil, girişteki levhaya ve ışığa bakın.

Kim önce geçer? İçerideki araç

Kanunun 57. maddesinin (b) bendi, trafik zabıtası, levha veya ışıklı işaret bulunmayan kavşaklarda dönel kavşağa gelen sürücülerin dönel kavşak içindeki araçlara yol vereceğini söyler; yönetmeliğin 109. maddesi aynı hükmü tekrarlar. Girişte TT-37 ile YOL VER levhası bulunan standart bir dönel kavşakta sonuç değişmez: levha, kavşağa girecek sürücüye içerideki araçlara yol vermesini bildirir. Girişte DUR levhası varsa sürücü önce tamamen durur, ardından içerideki trafiğe yol verir.

Bu kural, sağdan gelen kuralıyla karıştırılmamalıdır. Adanın etrafında dolaşan araç, girişte bekleyen sürücüye göre soldan gelir; buna rağmen önce o geçer. Sağdan gelen kuralı, kollar arasında öncelik belirlenmemiş sıradan kavşaklar içindir; dönel kavşak kanunda ayrıca sayılmıştır.

Kavşak ışıklıysa ya da trafiği bir görevli yönetiyorsa önce onlara uyulur. Kanunun 47. maddesi ve yönetmeliğin 95. maddesi uyma sırasını görevli, ışık, levha ve yer işaretleri, en son da genel kurallar olarak belirler. Bazı büyük dönel kavşaklarda girişlerde ve ada çevresinde ışıklar bulunur; orada kimin geçeceğini ışıklar belirler.

Girişte hız, işaret ve şerit seçimi

Kanunun 53. maddesinin (c) bendi, dönel kavşaklarda dönüş yapan sürücülerin uyacağı kuralları şöyle sıralar:

• Dönüş işareti vermek
• Hızını azaltmak
• Orta adaya yakın şeritten kavşağa girmek
• Ada etrafında dönerken gereksiz şerit değiştirmemek
• Gireceği yola yaklaşırken sağa dönüş işaretiyle birlikte sağa yaklaşarak dönel kavşaktan çıkmak
• Gireceği yolun gidiş yönündeki uygun bir şeridine girmek
• Yola girdikten sonra en kısa sürede, trafiği tehlikeye düşürmeden sağa yaklaşmak

Kanun ile yönetmelik şerit konusunda nasıl ayrışıyor?

Yönetmeliğin 102. maddesi aynı konuyu farklı sözcüklerle düzenler. Buna göre sürücüler dönel kavşaklarda da sağa ve sola dönüş kurallarına aynen uyar; ayrıca sola veya geriye dönecekse orta adaya bitişik şeritten kavşağa girer, geriye dönecekse orta adaya bitişik şeritte dönüşe geçer ve kavşak çıkışında uygun mesafede olmayan bir yola girmek istemesi dışında şeridini korur.

Fark şurada: kanun, dönel kavşakta dönüş yapan sürücü için ayrım yapmadan orta adaya yakın şeritten girmeyi sayar. Yönetmelik ise orta ada şeridini açıkça sola ve geriye dönüşler için ister; ilk çıkıştan ayrılacak sürücü için ayrı bir şerit hükmü koymaz, sağa dönüş kurallarına uyulacağını söylemekle yetinir. Kanun yönetmelikten üst düzeyde bir normdur; bu rehberde kanundaki ifadeyi esas alıyoruz. İki metin arasındaki bu farkın uygulamada nasıl yorumlanacağı konusunda kesin bir hüküm vermek doğru olmaz.

Girişte şeritler oklarla ya da levhalarla ayrılmışsa sürücü bu işaretlere uyar. Kanunun 47. maddesi yer işaretlemelerine uymayı genel kuralların önüne koyar; yönetmeliğin 102. maddesi de “aksine bir işaret yoksa” diye başlar. Kanunun 53. maddesi, birden fazla şeridi olan yollarda şeritlerin işaretlenerek dönüşlere ayrılabileceğini de söyler.

Sinyal konusunda kanun, girişte dönüş işareti verilmesini ister ama hangi yöne verileceğini ayrıca yazmaz. Çıkış için ise açıktır: gireceğiniz yola yaklaşırken sağa dönüş işareti verip sağa yaklaşarak kavşaktan çıkarsınız.

Kavşağın içinde ve çıkışta

Ada etrafında dönerken gereksiz yere şerit değiştirilmez. Kavşak içinde öndeki aracı geçmek de yasaktır: kanunun 54. maddesi kavşaklarda ve kavşak yaklaşımında geçmeyi yasaklar ve dönel kavşak da bir kavşaktır. Kavşakta ve kavşağa yerleşim yeri içinde 5 metre, dışında 100 metre mesafede duraklamak da yasaktır (KTK md. 60).

Çıkışa yaklaşırken sağa dönüş işareti verilir, sağa yaklaşılır ve gireceğiniz yolun gidiş yönündeki uygun şeride geçilir. Çıkışlarda çoğu zaman yaya geçidi bulunur. Kanunun 53. maddesine göre dönüş yapan sürücü kurallara uygun geçen yayalara, 74. maddeye göre de levha ve işaretlerle belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışlarında geçen veya geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını verir. Yönetmeliğin 109. maddesi de kavşak giriş ve çıkışlarından kurallara uygun geçen yayalara yol vermeyi şart koşar. Çıkışta yaya için durmanız gerekebileceğini hesaba katarak kavşak içinde hızınızı düşük tutun.

Geriye dönüş (U dönüşü): Kanunun 53. maddesinin (d) bendine göre dönel kavşakta geriye dönen sürücü sola dönüş kurallarına uyar ve orta ada etrafında dönerken gireceği yola yaklaşıncaya kadar şeridini korur. Yönetmelik de geriye dönecek sürücünün orta adaya bitişik şeritten girip bu şeritte dönmesini ister; bu konuda kanun ile yönetmelik aynı yöndedir.

Geçiş üstünlüğüne sahip araç gelirse

Dönel kavşağın içinde olmak, geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol verme yükümlülüğünü kaldırmaz. Kanunun 57. maddesinin (b) bendi bütün sürücülerin geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vereceğini sayar. Yönetmeliğin 142. maddesine göre kavşaktayken bu araçların duyulur veya görülür işaretini alan sürücü kavşağı derhal boşaltır, gerekiyorsa güvenli bir uzaklıkta geçişi engellemeyecek biçimde durur ve araç tamamen geçinceye kadar bekler. Hangi araçların bu hakka sahip olduğunu ve aralarındaki sırayı kavşakta geçiş hakkı rehberinde anlattık.

Sık yapılan hatalar

• İçerideki araç soldan geldiği için “sağdan gelen benim” diye kavşağa girmek
• Girişte levha yok diye önceliğin değiştiğini sanmak: levha olmasa da kanun içerideki araca öncelik verir
• Ada etrafında TT-37'nin gösterdiği yönün tersine, yani saat ibresi yönünde dönmek
• Çıkarken sağa dönüş işareti vermemek ya da çıkışa gelmeden şerit değiştirip içerideki araçların önünü kesmek
• Kavşak içinde öndeki aracı geçmek veya çıkışta yayaya yol vermemek
• Çıkış dolu olduğu hâlde kavşağa girip içeride kalmak: kanunun 57. maddesinin (d) bendi, trafik akımı sizi kavşak içinde durmaya zorlayacaksa ışık izin verse bile kavşağa girmeyi yasaklar

Ceza puanı ve sınavda dönel kavşak

EGM'nin 2026 Trafik İdari Para Ceza Rehberi'nde dönel kavşaklarda dönüş kurallarına uymamak (53/1-c) ve dönel kavşaklarda geriye dönüş kurallarına uymamak (53/1-d) 20'şer ceza puanıdır. Dönel kavşak içindeki araca yol vermemek 57. maddenin (b) bendi kapsamındadır ve o da 20 puandır. Para cezası tutarları için trafik cezası tutarları sayfasına bakabilirsiniz.

Dönel kavşak soruları geçiş üstünlüğü ve geçiş hakkı ile dönüş kurallarını kapsayan manevra, duraklama ve park konu testlerinde çıkar; ardından deneme sınavıyla kendinizi ölçebilirsiniz. Levhaların ayrıntıları Dönel kavşak yaklaşımı ve Ada etrafında dönünüz sayfalarında, yol ver çizgisi ise yol çizgileri ve yatay işaretler rehberinde.