Yol çizgileri (yatay işaretler) ne anlatır?

Renk: beyaz kalıcı, sarı çoğunlukla geçici

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'e göre şeritleri ayıran yol çizgileri ve yaya geçitleri beyaz, gerekli görülürse sarı boyayla; yazılar, işaretler ve park yasağını gösteren çizgiler ise duruma göre beyaz, sarı veya kırmızı boyayla çizilir. KGM İşaretleme Standartları bunu daha açık yazar: kaplama üzerindeki kenar ve eksen çizgileri istisnalar dışında beyazdır.

Standartların genel bölümü sarı çizgiyi üç yerle sınırlar: yol yapım, bakım ve onarım alanlarındaki geçici işaretlemeler, yılda ortalama 30 gün ve daha fazla sisli geçen yol kesimleri ile otopark ve park yasağı çizgileri. Bunlara ışıklı kavşaklarda çizilen sarı kutu (kavşak taraması) eklenir. Yani bir çalışma alanında gördüğünüz sarı çizgiler, o kesim için yapılmış geçici işaretlemedir.

Boyuna çizgiler: kesik, düz, kesik-düz ve çift çizgi

Yol boyunca uzanan çizgilerin anlamı Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'in 10. maddesinde ve KGM El Kitabı'nın tanımlar bölümünde yazılıdır:

• Kesik çizgi: Kurallara uyulmak şartıyla araçlar tarafından geçilebilir. El kitabına göre taşıtların öndeki taşıtları geçebileceğini bildirir.
• Düz (devamlı) çizgi: Bu çizgi boyunca hiçbir sebeple soldaki şeride geçilemez ve üzerinden gidilemez. Tek istisna, üç şeritli ve iki yönlü yol kesimlerinde en sağdaki şeride geçmektir.
• Kesik ve düz çizgi yan yana: Araca en yakın olan çizginin anlamına göre hareket edilir. Kesik çizgi sizin tarafınızdaysa geçebilirsiniz, düz çizgi sizin tarafınızdaysa geçemezsiniz. El kitabı bu çizgiyi bir yönde geçmenin serbest, diğer yönde yasak olduğu kesimlerde ve tırmanma şeritli yollarda kullanır.
• Yan yana iki düz çizgi: Taşıt yolunu bölünmüş yol durumuna getiren ayırıcı anlamındadır. Karşı yönden gelen trafiğe ayrılmış yol kısmına iki taraftan da geçilemez.
• Kenar çizgisi: Kaplamanın dış sınırını gösterir. Genellikle düzdür; kavşaklarda ve tali yol bağlantılarında kesik çizilir. Kanunun 46. maddesi zorunlu hâller dışında emniyet şeridini ve banketi kullanmayı yasaklar.

Düz çizgi neden orada? Görüş mesafesi

Düz çizgi rastgele çizilmez. KGM'ye göre görüş mesafesinin kısıtlı olduğu yerlerde (viraj ve tepe gibi yatay ve düşey kurplarda) veya taşıt yolunun dar olduğu kesimlerde, karşı yöne ait yol bölümünün kullanılmasının yasaklanması gerektiğinde düz çizgi uygulanır. Standartlar ayrıca kavşak, yaya geçidi ve hemzemin geçit yaklaşımlarında, iki yönlü yollarda köprü ve tünel içleri ile yaklaşımlarında ve bakım-onarım alanlarında düz çizgi öngörür.

Bir tepede veya virajda düz çizginin nerede başlayacağı, geçme için gereken görüş mesafesine göre belirlenir. Standartlardaki tabloya göre bir taşıtın önündeki taşıtı geçebilmesi için gereken en az görüş mesafesi yaklaşım hızına göre şöyledir; bu mesafenin sağlanamadığı kesimlerde geçme yasağı çizgisi çizilir:

Çizgiler ve geçme kuralları

Kesik çizgi geçmeye izin verir ama geçme kurallarını ortadan kaldırmaz. Kanunun 54. maddesi ve yönetmeliğin 104. maddesi şu yerlerde öndeki aracı geçmeyi yasaklar:

• Geçmenin herhangi bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerler (düz çizgi veya öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhası)
• Görüş yetersizliği olan tepe üstleri ve dönemeçler
• Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken
• Kavşaklar, demiryolu geçitleri ve buralara yaklaşırken
• Gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü trafiğin kullanıldığı köprü ve tüneller

Geçme yasağı yaklaşırken: ön bildirim okları

Geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır; araçların sağından veya banketten geçmek yasaktır (KTK md. 54). Kritik özellik taşıyan ya da kaza kara noktası olan kesimlerde KGM, kesik orta çizginin üzerine sağa doğru kıvrılan ön bildirim okları çizer. Bu oklar ileride geçme yasağının, yani düz çizginin başladığını haber verir; geçmekte olan sürücünün geçişini tamamlayıp kendi şeridine dönmesi gerektiğini gösterir.

Kavşak yaklaşımında da orta çizgi düze döner: standartlardaki kavşak örneklerinde, dur veya yol ver çizgisinden önceki orta çizgi hızı 60 km/s ve altındaki yollarda 30 metre, daha hızlı yollarda 150 metre boyunca düz çizilir. Kanunun 56. maddesi de kavşağa yaklaşırken yerleşim yeri dışında 150 metre, yerleşim yerlerinde 30 metre mesafe içinde şerit değiştirmeyi yasaklar.

EGM'nin 2026 Trafik İdari Para Ceza Rehberi'nde geçmenin yasak olduğu yerde öndeki aracı geçmek (54/1-b) 20 ceza puanıdır. Yer işaretlemelerine uymamak da kanunun 47. maddesine göre ayrıca cezalandırılır; tutarlar için trafik cezası tutarları sayfasına bakabilirsiniz. Güvenli geçmenin adımları için sollama kuralları rehberimize göz atın.

Enine çizgiler: dur çizgisi ve yol ver çizgisi

Dur çizgisi, yol eksenine dik çizilen düz ve kalın (50 cm genişliğinde) beyaz bir çizgidir ve DUR levhasıyla birlikte kullanılır. Araç bu çizgiyi geçmeden tamamen durdurulur; standartlardaki örneklerde çizginin önünde yol yüzeyine “DUR” yazısı da yazılır. KGM İşaretleme Standartları'na göre çizginin yeri kavşak geometrisi, dönen araçların izlediği yol ve görüşü engelleyen unsurlar dikkate alınarak belirlenir; ancak ana yola uzaklığı 1,2 metreden az, 9 metreden fazla olamaz. Yaya geçidi varsa dur çizgisi yaya geçidinden önce çizilir.

Yol ver çizgisi ise YOL VER levhasıyla birlikte kullanılır ve kesiklidir: standartlarda 50 cm'lik kareler arasında 50 cm boşluk bırakılarak ya da sıra hâlinde küçük üçgenlerle çizilir. Çizgiden önce yol yüzeyine tepesi sürücüye bakan bir yol ver sembolü (üçgen) çizilebilir. Ana yolda yaklaşan araç yoksa durmadan, yavaşlayıp kontrol ederek geçilir; araç varsa yol ver çizgisinde beklenir. Kavşaklarda hangi levhanın ne anlama geldiğini kavşakta geçiş hakkı rehberinde şemalarla anlattık.

Yavaşlama uyarı çizgileri, kaza kara noktası olarak belirlenmiş kavşak ve virajlardan önce yola art arda çizilen enine çizgilerdir; sürücüye hızını azaltması gerektiğini hatırlatır. Standartlara göre iki yönlü yollarda ve yerleşim yeri içindeki yollarda uygulanmaz. Hız kesici tümseklerin (kasis) üzeri beyaz boyayla işaretlenir ve tümseğin 5-50 metre öncesinde kasisli yol levhası kullanılır.

Yaya geçidi ve bisiklet geçidi

Yaya geçidi, yol eksenine paralel, 50 cm genişliğinde beyaz bantlardan oluşur. Standartlara göre geçidin genişliği hızı 60 km/s ve altındaki yollarda en az 2,5 metre, daha hızlı yollarda en az 4 metredir. El kitabına göre B-14a Yaya geçidi levhasının kullanıldığı kesimde yaya geçidi çizgileri çizilmelidir; işletme hızı 50 km/s'in üzerindeyse yaya geçidi yapılmamalı ya da gerekli işaretlemeyle hız 50 km/s'e düşürülmelidir.

Yaya geçidinde sürücünün yükümlülükleri açıktır. Görevli veya ışık bulunmayan, işaretlerle belirlenmiş bir yaya geçidine yaklaşan sürücü yavaşlar ve geçitten geçen veya geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını verir (KTK md. 74; KTY md. 146). Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken öndeki aracı geçmek (KTK md. 54) ve geçidin üzerinde duraklamak (KTK md. 60) yasaktır. Işıklı geçitte sarı ışık yandığında, emniyetle durulabilecek mesafedeyseniz yaya geçidini işgal etmeden durursunuz. Yaptırımlar için yaya geçidi cezası sayfasına bakabilirsiniz.

Bisiklet yolunun taşıt yolunu kestiği yerlerde, standartlara göre 50 cm'lik bloklardan oluşan kesik bisiklet geçidi çizgileri çizilir. Kanunun 53. maddesine göre sağa ve sola dönen sürücü, bisiklet yolu ve bisiklet şeridindeki bisiklet ve elektrikli skuter kullananlara ilk geçiş hakkını verir.

Oklar ve yol yazıları

KGM El Kitabı yön oklarını, şerit seçimi ve yönlendirme amacıyla kaplamanın üzerine, şeritlerin ortasına çizilen ok biçimli figürler olarak tanımlar. Standartlardaki yön okları şunlardır: ileri, ileri ve sola, ileri ve sağa, sola dönüş, sağa dönüş, sola geçiş ve sağa geçiş. Okların boyu hızı 60 km/s ve altındaki yollarda 5 metre, daha hızlı yollarda 7,5 metredir.

Şeritteki ok, o şeritten hangi hareketlerin yapılabileceğini gösterir. Kanunun 53. maddesi birden fazla şeridi olan yollarda şeritlerin işaretlenerek dönüşlere ayrılabileceğini, yönetmeliğin 102. maddesi de sağa dönecek sürücünün sağ şeride veya işaretlerle dönüş izni verilen şeride gireceğini söyler. Kavşağa yaklaşırken belli bir mesafe içinde şerit değiştirmek yasak olduğundan okları erken görüp şeridinizi önceden seçmeniz gerekir.

Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'e göre yol üzerindeki yazılar ve işaretler, sürücülerin gidiş yönlerine göre yapmak zorunda oldukları hareketleri göstermek için çizilir. “DUR”, “OKUL”, “OTOBÜS” gibi yazılar da bu gruptadır ve standartlarda harf boyutları yolun hız sınırına göre ayrıca belirlenmiştir.

Taralı alanlar ve sarı kutu

KGM, yol eksenine dik ya da belirli bir açıyla çizilen geniş çizgilere tarama, bu çizgilerle doldurulan alanlara kapalı alan (ofset tarama) der. Seyrek tarama kavşak yaklaşımlarında sola dönüş adalarının oluşturulmasında, tırmanma şeritli kesimlerde ve şerit daralmalarında; sık tarama ise kavşak içindeki refüj başlarında, iki yönlü yoldan bölünmüş yola girişlerde ve ayrılma-katılma kollarındaki refüj başlarında kullanılır.

Adından da anlaşılacağı gibi bu alanlar trafiğe kapalıdır; el kitabı tırmanma şeritli kesimlerdeki taralı alanı “her iki yöndeki taşıt trafiğine kapatılmış ada” olarak tarif eder. Taralı alan, beton bir refüj gibi düşünülmelidir: üzerinde araç sürülmez, bir şeritten ötekine geçmek ya da kuyruğu atlatmak için kullanılmaz. Yer işaretlemelerine uymamak kanunun 47. maddesi kapsamında bir ihlaldir.

Sarı kutu (kavşak taraması): KGM İşaretleme Standartları'na göre bazı ışıklı kavşakların ortasına, çapraz taramalı sarı çizgilerden oluşan bir kutu çizilebilir. Bu işaret, kanunun 57. maddesindeki kuralı yola taşır: ışık izin verse bile trafik akımı sizi kavşak içinde durmaya zorlayacak ya da diğer yöndeki trafiği engelleyecekse kavşağa girilmez. İlerideki trafik durduğu için kavşağı geçemeyecek sürücü sarı kutuya girmez. Standartlar tek bir istisna tanır: sağa veya sola dönecek sürücü, dönüş için bekleyen diğer taşıtlar yüzünden kavşaktan ayrılamıyorsa taralı alanda bekleyebilir. Sarı kutu yalnızca ışıkla yönetilen ve ortasında dönüş adası bulunmayan üç veya dört kollu kavşaklarda uygulanır; dört kollu kavşakta tam kutu, üç kollu kavşakta yarım kutu çizilir.

Zikzak çizgiler ve park çizgileri

KGM El Kitabı'nda zikzak çizgi, kesikli zikzak çizgi ve N ya da X biçimli çizgiler duraklama ve park yasağı çizgileri olarak geçer; sarı boyayla da çizilebilir. Standartlardaki örneklerde otobüs ve taksi duraklarında, bir tesis veya mülkün önünde ve park yerleri arasında park etmenin yasak olduğu alanlarda kullanılır; otobüs durağında işaretlenen alan otobüs boyu artı 25 metredir. Kanunun 60. maddesi de otobüs, tramvay ve taksi duraklarında duraklamayı yasaklar.

Park yeri çizgileri, park için ayrılmış alanlarda araçların duracağı yerleri belirler. Park yasağı çizgileri ise Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik'e göre park etmenin yasaklandığı kesimlerde bordür taşlarına çizilir. Duraklama ve park kurallarının tamamını duraklama ve park yasakları rehberinde bulabilirsiniz.

Gece ve siste: yol butonları

KGM standartlarına göre reflektörlü yol butonları çizgi boşluklarına gelecek şekilde 12 metrede bir beyaz, ayırıcı tarafındaki kenar çizgisinin dışında 24 metrede bir kırmızı yansıtıcılı olarak çakılır. Yoğun sisli kesimlerde şerit çizgisi boşluklarında ve kenar çizgilerinin dışında sarı yansıtıcılı buton kullanılabilir. Butonlar gece görünürlüğü sağlar; kaplamadan yüksek oldukları için şerit ihlalinde tekerlek darbesiyle sürücüyü uyarır. Sisli kesimlerde kesik şerit çizgisi de 9 metre çizgi, 3 metre boşluk olarak daha sık çizilir.

Sınavda yol çizgileri

Yol çizgileri soruları trafik ve çevre dersinin yatay işaretleme konusunda sorulur; geçme yasakları ise manevra, duraklama ve park konusunda da karşınıza çıkar. Konu testlerinden sonra deneme sınavıyla kendinizi ölçebilirsiniz. Levhaların renk ve şekil dilini trafik işaretleri nasıl okunur rehberinde anlatıyoruz.