Sollama (araç geçme) kuralları

Geçmeye başlamadan önce: aranan şartlar

Kanunun 54. maddesi, bir sürücünün önündeki aracı geçebilmesi için üç şartın birlikte gerçekleşmesini zorunlu tutar. Yönetmeliğin 103. maddesi bunlara dördüncü bir şart ekler. Şartlardan biri bile eksikse geçişe başlanmaz.

• Arkanızdaki sürücü sizi geçmeye başlamamış olmalı. Aynaya bakmadan sol şeride çıkmak, sizi geçmekte olan araçla yan yana gelmek demektir.
• Önünüzdeki sürücü başka bir aracı geçme niyetini belirten işareti vermemiş olmalı. Öndeki araç sol sinyal vermişse önce onun geçişini tamamlamasını beklersiniz.
• Geçiş için kullanacağınız şeridin yeteri kadar ilerisi boş olmalı. Kanun bunu, geçeceğiniz aracın hızıyla geçme sırasındaki kendi hızınızı hesaba katarak, iki yönlü yollarda karşıdan gelen trafik dahil kimse için tehlike veya engel yaratmayacak şekilde tarif eder. Yönetmelik ayrıca bu kesimin görüşe açık olmasını ister.
• Geçiş, geçilen araçlar için güçlük yaratmamalı ve aracınız bu geçişe uygun durumda olmalı (KTY md. 103). Aşırı yüklü, gücü yetersiz ya da arızalı bir araçla uzun bir geçişe kalkışmak bu şarta aykırıdır.

Adım adım geçme

Kanuna göre geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır. Geçilecek aracın sürücüsü ses ve ışık cihazlarıyla uyarılır, geçerken kullanılan şeritte güvenli mesafe gidildikten sonra işaret verilip izlenecek şeride girilerek geçme tamamlanır. Yönetmeliğin 103. maddesi bunu beş adıma böler:

• Geçilecek aracın sürücüsünü ses cihazıyla veya kısa ve uzun hüzmeli farları art arda yakarak uyarın.
• Sol dönüş lambasıyla işaret verin.
• Geçilecek araca takip mesafesi kadar önceden sol şeride yerleşin; yani öndekine yapışıp son anda şerit değiştirmeyin.
• Geçilen araç geriyi görme (dikiz) aynasında görününceye kadar geçiş şeridinde ilerleyin.
• Sağa dönüş lambasıyla işaret vererek sağ şeride girin ve geçişi tamamlayın.

Geçiş sırasında dikkat edilecekler

Üçüncü adım, takip mesafesi kuralıyla doğrudan bağlantılıdır. Öndeki araca çok yaklaşıp sonra sol şeride çıkan sürücü hem karşıdan gelen trafiği göremez hem de öndeki araç frene bastığında kaçacak yeri kalmaz. Takip mesafesini koruyarak sol şeride geçmek, yolun ilerisini görmenizi ve geçişe zaten hız kazanmış olarak başlamanızı sağlar.

Dördüncü adım ise en sık yapılan hatayı önler: geçtiğiniz aracın önüne erken kırmak. Geçilen aracı dikiz aynanızda göremiyorsanız onun önüne girmek için henüz erkendir. Geceleri, uzağı gösteren ışıkların uyarı için kısa süreli kullanımı dışında, bir aracı geçerken yan yana gelinceye kadar kısa farları kullanmak gerekir (KTK md. 64, KTY md. 127); uzun farla geçilen sürücünün gözünü kamaştırmak onun direksiyon hâkimiyetini zorlaştırır.

Geçiş sırasında hız konusunda da bir hüküm vardır. Yönetmeliğin 101. maddesi, iki yönlü karayolunda geçme sırasında geçme kuralının mecbur kıldığı şartlar nedeniyle aynı cins taşıtlar için belirlenen hız sınırını aşan sürücüye kanunun 51. maddesine göre işlem yapılmayacağını söyler. Bu hüküm yönetmelikte yer alır; kanunun 2026'da yeniden yazılan 51. maddesinde böyle bir istisna sayılmaz. Bu yüzden geçişi, hız sınırını aşmanızı gerektirmeyecek kadar geniş bir boşlukta yapmak en güvenli yoldur. Hız sınırlarının kendisi için hız limitleri sayfasına bakabilirsiniz.

Geçmenin yasak olduğu yerler

Kanunun 54. maddesi ve yönetmeliğin 104. maddesi, sürücülerin önlerindeki bir aracı geçmelerinin yasak olduğu beş yeri aynı sırayla sayar:

• Geçmenin herhangi bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerler
• Görüş yetersizliği olan tepeler ve dönemeçler
• Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken
• Kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde ve bunlara yaklaşırken
• Gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü köprü ve tünellerde

Yasak yerlerin mantığı

Listedeki her yerin ortak noktası, sürücünün geçiş için gereken boş yolu göremediği ya da beklenmedik bir yol kullanıcısıyla karşılaşma ihtimalinin yüksek olduğu yerler olmasıdır. Tepe üstünde ve dönemeçte karşıdan gelen aracı son anda görürsünüz. Yaya geçidine yaklaşırken geçtiğiniz araç, önündeki yayayı sizden saklayabilir. Kavşakta yan yoldan çıkan ya da sola dönen bir aracın önüne düşebilirsiniz. Tek şeritli köprü ve tünelde ise kaçacak yer yoktur.

Kavşaklara yaklaşırken ayrıca bir şerit kuralı daha vardır: kanunun 56. maddesi kavşaklara yaklaşırken yerleşim yerleri dışında 150 metre, yerleşim yerlerinde 30 metre mesafe içinde ve kavşaklarda şerit değiştirmeyi yasaklar. Kavşaklarda kimin önce geçeceği için kavşakta geçiş hakkı rehberine bakabilirsiniz.

Geçme yasağı levhaları ve yol çizgileri

Kanunun saydığı yerlerin dışında da geçme levhayla yasaklanabilir. TT-27 Öndeki taşıtı geçmek yasaktır levhası, KGM Trafik İşaretleri El Kitabı'na göre iki tekerlekli motorlu bisikletler, sepetsiz iki tekerlekli motosikletler ve bisikletler dışındaki taşıtların geçilmesinin yasak olduğunu bildirir ve görüşün kapalı olduğu kesimlerde yolun her iki tarafına konur. Yasağın bittiği nokta TT-34a Geçme yasağı sonu levhasıyla gösterilir.

TT-28 Yük taşıtlarının öndeki taşıtı geçmesi yasaktır levhası yalnızca izin verilen azami ağırlığı 3,5 tonun üzerindeki yük taşıtlarını bağlar; otomobil sürücüleri için bir geçme yasağı getirmez. Kamyonların geçme için çok uzun mesafeye ihtiyaç duyduğu dik ve uzun rampalarda kullanılır. Bu yasağın sonu TT-34b Kamyonlar için geçme yasağı sonu levhasıyla gösterilir.

Yol çizgileri de geçme hakkını belirler. KGM'nin tanımlarına göre boyuna devamlı çizgi taşıtların bu çizgiyi geçmemesi gerektiğini, boyuna kesikli çizgi öndeki taşıtların geçilebileceğini bildirir. Devamlı ve kesikli çizgi yan yana ise kesikli çizgi tarafındakiler geçebilir, devamlı çizgi tarafındakiler geçemez; paralel iki devamlı çizgi iki taraftan da geçilemeyeceğini gösterir. Ayrıntılar için yol çizgileri rehberine, levhaların sayfaları için öndeki taşıtı geçmek yasaktır ve geçme yasağı sonu bağlantılarına bakabilirsiniz.

Sağdan geçme: kural ve istisnalar

Kanunun 54. maddesi açıktır: araçların sağından veya banketlerden yararlanarak geçmek yasaktır. Aynı madde tek bir istisna tanır: herhangi bir araç başka bir yola, karayoluna bitişik bir mülke girmek veya sola yanaşıp durmak için bu niyetini sola dönüş işaretiyle belirtmişse, bu aracın sağındaki şeritten geçilebilir.

Yönetmeliğin 103. maddesi istisnayı biraz farklı kelimelerle anlatır ve genişletir. Yönetmeliğe göre sola dönüş işareti vererek yavaşlayan veya trafik mecburiyeti nedeniyle bekleyen araçların, yolun ortasından giden tramvayların ve görev gereği yolun solunda bulunan geçiş üstünlüğüne sahip araçların sağındaki şeritten geçilebilir. Tramvay hatları müsait değilse, hareket hâlinde olsun ya da olmasın bir tramvayın sol yanından geçilemez.

Kanun ile yönetmelik bu noktada tam örtüşmez. Kanunun saydığı tek istisna, sola dönüş işareti vererek sola dönecek veya sola yanaşıp duracak araçtır; “trafik mecburiyeti nedeniyle bekleyen araç” ve tramvay gibi durumlar yalnızca yönetmelikte geçer. Kanun yönetmelikten üstün olduğundan, sağdan geçmeyi yalnızca kanundaki açık istisnada, yani öndeki araç sol sinyal verip sola dönüş için beklerken ya da yavaşlarken ve sağ şerit uygun durumdayken yapmak doğru yaklaşımdır. Yönetmelikteki ek durumların uygulamada nasıl değerlendirileceği idarenin ve yargının takdirindedir.

Karıştırılmaması gereken bir durum daha vardır: gidişe ayrılmış çok şeritli yol bölümlerinde, şerit değiştirmemek şartıyla bir şeritteki taşıtların diğer şeritteki taşıtlardan hızlı gitmesi geçme sayılmaz (KTK md. 54, KTY md. 103). Yani bölünmüş yolda kendi şeridinizde ilerlerken soldaki şeritte daha yavaş giden bir aracın yanından geçmeniz sağdan sollama değildir; ancak bunu yapmak için sağa-sola şerit değiştirerek araçların arasından sıyrılmak geçme kurallarına ve şerit izleme kurallarına aykırıdır.

Geçilen aracın sürücüsü ne yapar?

Sollamanın güvenli bitmesi yalnızca geçen sürücüye bağlı değildir. Kanunun 55. maddesi ve yönetmeliğin 105. maddesi, geçilmek istenen aracın sürücüsüne de görevler yükler:

• Duyulur veya görülür bir geçiş işareti alınca, iki yönlü yollarda taşıt yolunun sağ kenarına yakın gitmek, dörtten fazla şeritli veya bölünmüş yollarda bulunduğu şeridi izlemek ve hızını artırmamak
• Dar yollarda ve trafiğin yoğun olduğu yollarda, yavaş gittiği için arkasında birikenlerin kolay ve güvenli geçmesi için aracını elverdiği ölçüde sağ kenara almak, yavaşlamak, gerekiyorsa durmak
• Geçiş üstünlüğü olan bir aracın (ambulans, itfaiye, polis gibi) işaretini alınca ona yer açmak, gerekiyorsa durmak
• Geçiş yapmak isteyenlere yol vermemek, geçilmekteyken başka bir aracı geçmeye veya sola dönmeye kalkışmak yasaktır

Hızını artırmamak neden bu kadar önemli?

Geçilen sürücünün hızlanması, sollamayı yarıda bırakamayan sürücüyü karşı şeritte daha uzun kalmaya zorlar. Geçiş için hesaplanan boş yol birden yetersiz kalır ve karşıdan gelen araçla kafa kafaya çarpışma riski doğar. Bu yüzden kanun geçilen sürücüye “hızını artırmama” görevini açıkça yazar. Yolun sağ kenarına yaklaşmak da geçen araca yanal boşluk kazandırır.

2026'da 7574 sayılı Kanunla 55. maddenin yaptırımları yeniden düzenlendi. Ambulans, yaralı veya acil hasta taşıyan araçlar ile itfaiye ve orman yangınına müdahale eden araçlara yol vermeyen sürücülere para cezasının yanında 30 gün belge geri alma ve aracın 30 gün trafikten men edilmesi yaptırımı getirildi; beş yıl içinde bu nedenle belgesi ikinci kez geri alınanın belgesi iptal edilir. Geçiş üstünlüğüne sahip araçlarla ilgili ayrıntılar kavşak ve geçiş hakkı konularında da sorulur.

Sollama ihlallerinde ceza puanı

EGM'nin 2026 Yılı Trafik İdari Para Ceza Rehberi'ne göre öndeki aracı geçerken geçme kurallarına uymamak 20 ceza puanı, geçmenin yasak olduğu yerlerde önündeki aracı geçmek de 20 ceza puanıdır. Geçilen aracın sürücüsünün sağ kenara yaklaşmaması, şeridini izlememesi veya hızını artırması 15 puan, dar ve yoğun yollarda arkasındakilere geçiş kolaylığı sağlamaması 15 puan, geçiş yapmak isteyenlere yol vermemesi ya da geçilirken başka bir aracı geçmeye veya sola dönmeye kalkışması da 15 puandır. Para cezası tutarları için trafik cezası tutarları sayfasına, puanların toplanması için ceza puanı nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Sınavda sollama soruları

MEB'in trafik ve çevre dersi programı araç geçme kurallarını “manevra, durma, duraklama ve park etme kuralları” başlığında işler. Sınavda en sık sorulanlar geçmenin yasak olduğu beş yer, geçişin soldan yapılması, sağdan geçmenin istisnası, geçilen sürücünün hızını artırmaması ve sağa yaklaşması ile TT-27 ve TT-34a levhalarıdır. Konuyu manevra, duraklama ve park konu testiyle, levhaları trafik işaret levhaları konu testiyle pekiştirebilir, ardından deneme sınavıyla kendinizi ölçebilirsiniz.